Hoe maak je een goede opdrachtomschrijving voor een zzp’er?
In het kort
Een zzp’er inhuren blijft mogelijk, ook nu het handhavingsmoratorium is vervallen en de wet VBAR mogelijk wordt ingevoerd. Het is wel aan de opdrachtgever om te borgen dat de opdracht geschikt is voor een zzp’er en dat de inzet voldoet aan de geldende wet- en regelgeving. Een heldere opdrachtomschrijving is daarvoor het belangrijkste hulpmiddel.
Waarom is een goede opdrachtomschrijving belangrijk?
- Duidelijkheid: beide partijen weten wat ze van elkaar mogen verwachten. Wat levert de zzp’er precies op?
- Voorkomen van schijnzelfstandigheid: een duidelijke, gedetailleerde omschrijving laat zien dat de opdracht bij een zelfstandige past.
Voor de omschrijving gebruikt HeadFirst Group het standaardformulier Opdrachtomschrijving voor Zelfstandig Professionals, dat de opdrachtgever invult. De vragen daarin zijn gebaseerd op het Deliveroo-arrest.
Resultaatsverplichting of inspanningsverplichting
Dit onderscheid is een belangrijk verschil tussen een zzp’er en een werknemer.
| Zzp’er | Werknemer (schijnzelfstandige) | |
|---|---|---|
| Verplichting | Resultaatsverplichting | Inspanningsverplichting |
| Wat wordt toegezegd? | Een specifiek resultaat binnen een afgesproken termijn | Dat er wordt geprobeerd een resultaat te behalen |
| Garantie | Op het resultaat | Alleen op de inspanning |
Beschrijf de opdracht dus in termen van wat er wordt opgeleverd, niet in termen van wat iemand gaat doen.
Waar moet de opdrachtomschrijving op ingaan?
De onderdelen komen uit het Deliveroo-arrest.
1. Aard en duur van de werkzaamheden
Beschrijf zo gedetailleerd mogelijk het doel en de inhoud van de opdracht. Geef de reden van het uitbesteden (ontbreekt bijvoorbeeld specifieke kennis binnen de organisatie?), de feitelijke duur en het gewenste resultaat, inclusief tussenresultaten en deadlines. Een losstaand project met een geplande looptijd past goed.
2. Werkwijze en werktijden
Is de zzp’er vrij om te bepalen waar en wanneer de opdracht wordt uitgevoerd?
3. Inbedding in de organisatie
- Welke specifieke kennis en vaardigheden (kwalificaties) worden ingezet?
- Werkt de zzp’er in teamverband om het resultaat te behalen?
- Wordt er onderscheid gemaakt tussen werknemers en zzp’ers? Denk aan verschil in welkomstpakket, deelname aan bedrijfsuitjes en events, cadeaus, en een afwijkende e-mailhandtekening met “a.i.” of “ext”.
- Kan de zzp’er de opdracht naar eigen inzicht uitvoeren?
- Stelt de opdrachtgever middelen en materiaal beschikbaar, of gebruikt de zzp’er eigen middelen?
4. Persoonlijke uitvoering
Moet de zzp’er het werk persoonlijk uitvoeren, of mag hij of zij zich laten vervangen als dat nodig is?
5. Totstandkoming van de afspraken
De opdracht komt tot stand doordat vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht.
6. Gedrag als zelfstandige
Loopt de zzp’er commerciële risico’s (bijvoorbeeld: alleen daadwerkelijk gewerkte uren worden vergoed) en gedraagt hij of zij zich als ondernemer (website, actief op social media, KvK-inschrijving)? Dit onderdeel vraagt HeadFirst Group bij de zzp’er uit met het formulier Ondernemerscheck.
Let op!
- Geen leiding en toezicht. Bij de inzet van een zzp’er mag hier nooit sprake van zijn.
- Beperkte aanwijzingen zijn toegestaan, maar geen sturing of vergaande instructies over de wijze van uitvoering.
- Teamverband kan. Een zzp’er mag werken in bijvoorbeeld SAFE, scrum of agile, zolang duidelijk is dat de zzp’er volledig zelfstandig werkt en binnen het project eigen verantwoordelijkheid draagt.
- Geen voortgangs- of functioneringsgesprekken. Praten over de voortgang van de opdracht kan, maar het functioneren van de persoon is geen gespreksonderwerp.
- Maak kenbaar dat het om een zzp’er gaat, bijvoorbeeld in e-mails en richting werknemers. De zzp’er moet zich ook zo gedragen, tijdens en buiten de opdracht.
Voorbeeld van een ongeschikte opdrachtomschrijving
De presentatie geeft een voorbeeld van een functie als Project Materiaal Manager (twaalf maanden, 36 uur per week). De omschrijving wijst onmiskenbaar op inbedding in de organisatie, onder meer door formuleringen als:
- “Je bent onderdeel van het lokale projectteam.”
- “Je vormt een eerste aanspreekpunt.”
- “Je hebt wekelijks contact met…”
- “Je rapporteert aan…”
- “Je bent een belangrijke spil in…”
Zulke formuleringen beschrijven een functie binnen de organisatie en geen afgebakende opdracht met een resultaat. Beschrijf liever wat er wordt opgeleverd en laat functiegerichte taal weg.
Samenvatting in vijf regels
- Beschrijf een opdracht met een resultaat, niet een functie.
- Laat de zzp’er zelf bepalen waar, wanneer en hoe.
- Behandel de zzp’er niet als werknemer.
- Voer geen functioneringsgesprekken.
- Vul het formulier Opdrachtomschrijving voor Zelfstandig Professionals volledig en concreet in.